Quful cas oo saaran kiiboodh kombiyuutar
Sawir: Unsplash

Maalin kasta waxaan website-yada gelinnaa magacyadeenna, lambarrada taleefanka, password-yada, marmarna macluumaad lacageed. Laakiin website kasta ma aha mid ammaan ah. Qaar waxaa loo sameeyay oo keliya in xogtaada la xado.

Warka wanaagsan: calaamado fudud ayaa kaa caawin kara inaad ogaato ka hor intaadan khalad samayn.

1. Si taxaddar leh u eeg cinwaanka (URL)

Khiyaanooyinka badankood waxay isticmaalaan magacyo u eg kuwa dhabta ah: xaraf dheeraad ah, xaraf la beddelay (lambarka 0 halkii xarafka O), ama dhammaad kale (.net halkii .com).

Talo: ha gujin link-yada farriimaha lagugu soo diro. Cinwaanka adigu ku qor browser-ka, ama isticmaal bookmark aad hore u kaydisay.

2. Raadi "https" iyo astaanta qufulka

Website-ka ammaanka ahi wuxuu ku bilaabmaa https, browser-kuna wuxuu muujiyaa astaan quful ah. Taasi waxay ka dhigan tahay in xogta u dhaxaysa adiga iyo website-ka la qarsoodiyay (encrypted).

Laakiin ogow: https keligiis ma caddaynayo in website-ku daacad yahay, khiyaanoolayaal badan ayaa iyaguna isticmaala. Waa shuruud lagama maarmaan ah, laakiin kuma filna.

3. Hubi naqshadda iyo luqadda

Website-yada been abuurka ah badanaa waxay leeyihiin:

  • Khaladaad badan oo higaadda iyo naxwaha ah
  • Sawirro tayadoodu hooseyso ama si xun loo jarjaray
  • Link-yo aan shaqaynayn
  • Macluumaad xiriir oo maqan, ama foom (form) keliya oo aan cinwaan lahayn

4. Ka taxaddar dalab aad u fiican

"Taleefan cusub oo nus qiimo ah." "Abaalmarin ayaad ku guuleysatay." "Koontadaada waa la xiri doonaa haddii aadan maanta xaqiijin." Farriimahan waxay ku dhisan yihiin laba dareen: rabitaan iyo cabsi. Mar kasta oo aad dareento degdeg ama cadaadis, istaag oo hubi.

5. Is weydii: xogtan maxay ugu baahan yihiin?

Website war ahi uma baahna lambarkaaga sirta ah. Dukaan online ahi uma baahna password-ka email-kaaga. Haddii website-ku ku weydiiyo xog aan la xiriirin adeegga uu bixiyo, taasi waa calaamad digniin ah.

Xusuusnow: bangiyada iyo shirkadaha lacag-bixinta mobile-ku weligood kuma weydiiyaan PIN-kaaga ama koodhka xaqiijinta (OTP) farriin ama website.

6. Hubi faallooyinka iyo taariikhda

Ka hor intaadan wax ka iibsan website aadan aqoon, magaciisa Google ku raadi adigoo ku daraya erayada "khiyaano" ama "scam". Dad kale ayaa laga yaabaa inay hore uga digeen.

Haddii aad hore xog u gelisay website been ah

  • Isla markiiba beddel password-ka, gaar ahaan haddii aad meelo kale ku isticmaasho
  • Daar xaqiijinta laba-tallaabo (2FA)
  • La xiriir bangigaaga ama shirkadda lacag-bixinta haddii macluumaad lacageed ku jireen
  • U sheeg qoyska iyo saaxiibbada si aysan iyaguna ugu dhicin

Gabagabo

Amniga online-ku ma aha aqoon farsamo oo keliya; waa caado. Hal ilbiriqsi oo aad cinwaanka ku hubiso, iyo hal su'aal oo aad is weydiiso, ayaa kaa badbaadin kara khasaare weyn. Maqaalkan u gudbi qof aad jeceshahay, gaar ahaan waalidiinta iyo dadka internetka ku cusub.

Ma rabtaa in lagaa caawiyo?

Noo sheeg sida ganacsigaagu hadda u shaqeeyo. Wada-hadalka koowaad waa bilaash.

Nala soo xiriir
Waxaa qoray Kooxda Toos Waxaan Muqdisho ka dhisnaa website-yo, nidaamyo maamul iyo apps.
Sii akhri

Maqaallo kale.

Qurbajoogta
2 daqiiqo akhris

Qurbajoogta iyo maalgashiga dalka: sida loola socdo mashruucaaga adigoo meel fog jooga

Qurbajoog badan ayaa lacag u dira dalka si ay guri u dhisaan ama ganacsi u furaan. Lix talo oo la taaban karo oo kaa caawinaya inaad ogaato waxa lacagtaada ku dhacaya.

Akhri maqaalka
Suuq-geyn
2 daqiiqo akhris

Facebook, WhatsApp iyo website: sida saddexda loo isku xiro

Qalab kastaa door gaar ah ayuu leeyahay. Sida baraha bulshada, WhatsApp iyo website-ku midba midka kale u xoojiyo marka la isku xiro.

Akhri maqaalka
Xisaabaadka
2 daqiiqo akhris

Buug, Excel mise app: sida loo maamulo xisaabaadka ganacsi yar

Ganacsi badan ma dhintaan iib la'aan, waxay dhintaan iyagoo aan ogayn meesha lacagtu u baxday. Saddex hab oo xisaab lagu hayo, iyo sida aad u dooran lahayd midka kugu habboon.

Akhri maqaalka